Honden kunnen een enorme meerwaarde hebben in de zorg voor mensen met dementie. Niet alleen brengen ze rust, structuur en plezier, maar ze kunnen ook helpen bij activering, contact en het verminderen van spanning. Door je hond specifieke oefeningen aan te leren, creëer je veilige, voorspelbare en betekenisvolle momenten voor bewoners.

In deze blog vind je een aantal eenvoudige, maar krachtige oefeningen die je je hond kunt leren — perfect voor gebruik op een woongroep of dagbesteding.

1. Hoofd op schoot leggen

Een van de meest geliefde oefeningen is het hoofd op schoot leggen. Voor bewoners voelt dit warm, dichtbij en troostend. Het nodigt uit tot zacht contact, zonder dat er veel initiatief nodig is.

Waarom werkt dit zo goed?

• Het geeft bewoners een gevoel van nabijheid en verbinding en brengt mensen terug in het hier en nu.
• Het verlaagt spanning en kan onrustige momenten verzachten.
• Het is voorspelbaar en rustig — ideaal voor mensen die snel overprikkeld raken.

Tip: zorg dat je hond dit alleen doet op jouw cue, zodat je altijd kunt inschatten of het moment veilig en passend is.

2. Hoofd in de handen leggen

Een prachtige oefening voor bewoners die moeite hebben met initiatief nemen. De hond brengt zijn hoofd zachtjes in de handen van de bewoner, waardoor het contact vanzelf ontstaat.

Waarom is dit waardevol?

• Het activeert bewoners op een zachte manier.
• Het geeft een gevoel van betekenis: “Hij komt naar mij toe.”
• Het helpt bij apathie en terugtrekgedrag, het brengt mensen weer terug in het hier en nu.

Let op: begeleid de handen van de bewoner indien nodig, zodat het contact prettig blijft voor de hond.

3. Apporteren van objecten

Apporteren is niet alleen leuk, maar ook functioneel in de zorg. Je kunt je hond leren om:

• een zachte knuffel te brengen
• een doekje of handdoek aan te reiken
• een mandje met materialen te brengen
• een bal of speeltje terug te geven

Waarom werkt dit zo goed?

• Het stimuleert beweging en interactie.
• Bewoners kunnen actief meedoen zonder dat het zwaar wordt.
• Het geeft structuur: gooien, wachten, terugbrengen.

Voor mensen met dementie is herhaling vaak prettig, en apporteren biedt precies dat.

4. Rustig naast iemand zitten of liggen

Soms is niets doen de meest waardevolle oefening. Een hond die rustig naast een bewoner ligt, kan:

• spanning verlagen
• dwalen verminderen
• een gevoel van veiligheid geven
• helpen bij het reguleren van ademhaling en ritme

Je kunt je hond leren om op cue te gaan liggen, met zijn lichaam gericht naar de bewoner.

5. Voorwerpen aangeven

Een hond kan leren om kleine voorwerpen aan te geven, zoals:

• een sok
• een washandje
• een zachte borstel
• een kussen

Dit kan onderdeel zijn van een activiteit, zoals samen de hond borstelen of een klein taakje uitvoeren.

Waarom is dit waardevol?

• Het geeft bewoners een gevoel van betrokkenheid.
• Het stimuleert fijne motoriek.
• Het maakt activiteiten speels en laagdrempelig.

6. Volgen of meelopen

Een rustige wandeling door de gang of tuin kan veel betekenen voor bewoners die:

• onrustig zijn
• dwalen
• spanning opbouwen
• behoefte hebben aan beweging

Een hond die netjes meeloopt, nodigt uit tot ritme en structuur. Bewoners spiegelen vaak de rust van de hond.

Belangrijk: welzijn van je hond staat altijd voorop

Welke oefening je ook kiest:

• let op stresssignalen
• bouw rustmomenten in
• werk met duidelijke cues
• zorg dat je hond altijd kan kiezen om afstand te nemen

Een ontspannen hond = een ontspannen bewoner.

De kracht van deze oefeningen in de dementiezorg

Wanneer je werkt met mensen met dementie, merk je hoe waardevol kleine, rustige contactmomenten kunnen zijn. Een hond die zijn hoofd op schoot legt of zachtjes in iemands handen rust, kan spanning doorbreken op een manier die woorden niet meer kunnen. In de dementiezorg, waar onbegrepen gedrag, onrust en apathie regelmatig voorkomen, kan een hond een ankerpunt worden.

Veel bewoners reageren instinctief op de warmte en voorspelbaarheid van een hond. Een glimlach, een hand die naar voren komt, een stukje ontspanning in de schouders: het zijn signalen dat contact nog steeds mogelijk is. De oefeningen die jij je hond leert, vormen de brug tussen bewoner en hond, en maken dierondersteunde zorg écht betekenisvol.

Wil je dit professioneel leren inzetten?

In de Basisopleiding Dierondersteunde Zorg van DASA leren zorgprofessionals en vrijwilligers:

• hoe je deze oefeningen veilig en doelgericht inzet
• hoe je spanning bij bewoners én je hond herkent
• hoe je activiteiten afstemt op dementie en onbegrepen gedrag
• hoe je werkt binnen welzijnsrichtlijnen voor mens en dier

Zo wordt elk contactmoment niet alleen leuk, maar ook zorginhoudelijk waardevol en groeit jouw hond uit tot een betrouwbare partner in de dementiezorg.