Dementie is een progressieve hersenaandoening die het dagelijks functioneren ingrijpend beïnvloedt. In Nederland leven ruim 310.000 mensen met dementie, en door de vergrijzing zal dit aantal naar verwachting verdubbelen in 2040 (Rijksoverheid). De behoefte aan warme, persoonsgerichte zorg groeit. In die zoektocht wint dierondersteunde zorg, ook wel Animal Assisted Services (AAS) Voorheen ook wel Animal Assisted Interventions/AAI) genoemd, steeds meer terrein.
Bij DASA Opleidingen zien we dagelijks hoe het contact tussen mens en dier een verschil kan maken. Een therapiehond die rustig naast een cliënt gaat zitten, een zachte poot op een knie legt, of simpelweg aanwezig is: het zijn momenten die rust brengen, verbinding herstellen en het gevoel van eigenwaarde versterken.
Wat is dierondersteunde zorg bij dementie?
Dierondersteunde zorg is een vorm van interventie waarbij een getraind dier, meestal een hond, wordt ingezet om het welzijn van cliënten te bevorderen. Bij mensen met dementie kan dit op verschillende manieren uitwerken. Het contact met een dier verlaagt stress en angst, nodigt uit tot sociale interactie en stimuleert beweging. Zelfs cliënten die nauwelijks nog spreken, reageren vaak op een dier met een glimlach, een woord of een gebaar.
In een zorginstelling in Noord-Holland zagen we hoe een cliënt met gevorderde dementie, die normaal nauwelijks sprak, zachtjes begon te praten tegen therapiehond Luna. Hij glimlachte, aaide haar voorzichtig en maakte oogcontact, een zeldzaam moment van helderheid en verbinding.
Wat maakt AAI zo krachtig?
Het geheim zit in de eenvoud. Een dier oordeelt niet, stelt geen vragen, en is volledig in het moment. Voor mensen met dementie, die vaak worstelen met verwarring en verlies van controle, biedt dat een veilige haven. De aanwezigheid van een dier kan structuur geven aan de dag, zingeving bieden en zelfs bijdragen aan het behoud van motoriek. Denk aan het reiken naar een borstel, het geven van een snoepje of het maken van een korte wandeling.
Maar AAS is geen wondermiddel. Het vraagt om kennis, voorbereiding en afstemming. Niet elke cliënt reageert positief, en niet elk dier is geschikt. Overprikkeling, angst of onvoorspelbaar gedrag kunnen risico’s vormen, voor mens én dier.
Wat vraagt AAI van zorgprofessionals?
Professionele inzet van AAI begint bij observatie. Zorgverleners moeten stresssignalen herkennen, zowel bij de cliënt als bij het dier. Ze moeten weten wanneer contact wenselijk is, en wanneer afstand beter is. Dat vraagt om scholing, ervaring en samenwerking met collega’s en familie.
Bij DASA Opleidingen leren zorgprofessionals hoe ze AAS verantwoord en doelgericht kunnen inzetten. Ze werken met praktijkcasussen, leren sessies voorbereiden en evalueren, en krijgen inzicht in het welzijn van mens én dier. Want alleen als beide partijen zich veilig voelen, ontstaat er echte zorg.
Waarom dit juist nu belangrijk is
De Nationale Dementiestrategie 2025 benadrukt het belang van kwaliteit van leven, persoonsgerichte zorg en sociale verbinding. Dierondersteunde interventies sluiten daar naadloos op aan. Ze bieden een laagdrempelige, effectieve manier om mensen met dementie te ondersteunen, niet alleen in verpleeghuizen, maar ook in dagbesteding en thuiszorg.
Steeds meer instellingen ontdekken de kracht van AAS. En steeds meer zorgprofessionals willen leren hoe ze dit op een verantwoorde manier kunnen toepassen. Bij DASA helpen we hen daarbij, met opleidingen die evidence-based zijn, praktijkgericht en afgestemd op de realiteit van de zorg.
Tot slot
Dementiezorg vraagt om aandacht, creativiteit en verbinding. Dierondersteunde zorg biedt een unieke kans om die verbinding te herstellen, stap voor stap, poot voor poot. Wil jij leren hoe je AAS professioneel inzet in de zorg voor mensen met dementie? Bekijk onze opleidingen en ontdek de nieuwe data.
