Hoe dierondersteunde interventies bewoners weer in beweging kunnen brengen
Apathie is een van de meest voorkomende en meest ontwrichtende symptomen bij dementie. Bewoners die apathisch zijn, lijken soms langzaam weg te glijden uit contact: ze ondernemen weinig, reageren nauwelijks en tonen weinig emotie. Voor zorgprofessionals en naasten voelt dat vaak machteloos.
Toch zien we in de praktijk dat honden in de zorg juist bij deze doelgroep een bijzondere ingang vormen. Niet door iets groots te doen, maar door simpelweg aanwezig te zijn. In dit artikel lees je hoe dierondersteunde interventies kunnen helpen bij apathie, met concrete voorbeelden uit de praktijk en inzichten die we binnen DASA Opleidingen dagelijks gebruiken in onze trainingen.
De kracht van een hond bij apathie: een voorbeeld uit de praktijk
Tijdens één van onze interventies ontmoetten we mevrouw De Vries, een mevrouw met gevorderde dementie. Ze zat vaak stil in haar stoel, keek weinig op en reageerde nauwelijks op vragen. De zorg omschreef haar als “erg teruggetrokken en apathisch”.
Toen onze hond binnenkwam, gebeurde er iets kleins maar betekenisvol. De hond liep rustig naar haar toe en legde zijn kop op haar knie. In eerste instantie bleef ze stil zitten. Maar na een paar seconden ging haar hand langzaam omhoog. Ze raakte de hond aan, heel voorzichtig.
En toen zei ze zacht: “Hij voelt warm en zacht.”
Voor de zorg was dit een enorme doorbraak. Een spontane reactie, zonder dat iemand iets vroeg of verwachtte. Dit is precies wat honden in de zorg bij dementie zo bijzonder maakt: ze activeren zonder te forceren.
Waarom honden zo’n impact hebben bij apathie
Ze wekken automatische reacties op
Een hond vraagt geen ingewikkelde antwoorden. Hij nodigt uit door te kijken, te snuffelen, te leunen. Zelfs bewoners die nauwelijks initiatief tonen, reageren vaak toch: een glimlach, een hand die beweegt, een zachte stem.
Ze activeren emotie en herinnering
Veel bewoners hebben vroeger een hond gehad. De geur, de warmte, de vacht. Het opent deuren die taal soms niet meer bereikt.
Ze stimuleren beweging zonder dat het voelt als therapie
Een brokje geven, aaien, borstelen: het zijn kleine handelingen die motoriek en betrokkenheid activeren.
Ze brengen rust en structuur
Honden zijn voorspelbaar en eerlijk. Dat maakt hen veilig voor mensen met dementie die snel overweldigd raken.
Voorbeelden van effectieve dierondersteunde interventies bij apathie
1. Rustige contactmomenten
Bij meneer Jansen, die vaak met gesloten ogen in zijn stoel zat, legde de hond zijn kop op de armleuning. De begeleider pakte voorzichtig de hand van meneer en legde die op de vacht. Binnen een minuut begon hij ritmisch te aaien. Geen woorden, maar wél contact.
Doel: ontspanning, emotionele activatie, verbinding.
2. Zintuiglijke stimulatie
Bij mevrouw Koster werkte borstelen heel goed. Ze zei weinig, maar zodra ze de borstel vasthield, maakte ze kleine, geconcentreerde bewegingen. Soms glimlachte ze zelfs als de hond zacht tegen haar hand duwde.
Doel: prikkelverwerking activeren zonder overprikkeling.
3. Kleine taakjes met betekenis
Een bewoner die apathisch is, kan soms toch reageren op een eenvoudige taak. Een brokje geven, een speeltje aangeven of een korte wandeling in de gang kan al genoeg zijn om iemand weer even actief te maken.
Doel: motorische activatie, zingeving.
4. Herinneringsgerichte interventies
Bij bewoners die vroeger honden hadden, werkt het goed om foto’s mee te nemen of te vragen naar hun vroegere hond. Vaak komen er verhalen los die anders verborgen blijven.
Doel: identiteit, taal en emotie activeren.
5. Mini-rituelen
Een bewoner die nauwelijks sprak, begroette de hond elke week met dezelfde zin: “Daar ben je weer.” Dat ritueel gaf herkenning en veiligheid — en zorgde ervoor dat hij elke week even uit zijn apathie kwam.
Doel: structuur, voorspelbaarheid, veiligheid.
Waarom dit werkt volgens DASA Opleidingen
Binnen onze dierondersteunde zorg zien we keer op keer dat honden een unieke rol spelen bij bewoners met dementie en apathie. Niet omdat ze “therapeutisch trucjes” doen, maar omdat ze:
- geen oordeel hebben
- geen taal nodig hebben
- direct reageren op emotie
- warmte, beweging en nabijheid bieden
- mensen activeren zonder druk
Dierondersteunde interventies sluiten aan bij wat wél werkt bij dementie: zintuigen, emotie, ritme en contact.
Meer leren over honden in de zorg?
Bij DASA Opleidingen leiden we professionals op in het verantwoord en effectief inzetten van honden in de zorg, waaronder bij dementie, apathie en andere complexe zorgvragen.
Wil je meer weten over onze opleidingen of hoe jij dierondersteunde interventies kunt inzetten in jouw organisatie? Neem gerust contact op of bekijk ons aanbod op https://dasaopleidingen.nl/basisopleiding/.
