Wil je graag met een hond werken binnen de zorg en zoek je naar een therapiehond opleiding? Dan kom je online verschillende termen tegen. Therapiehond, hulphond, bezoekhond, contacthond, AAS en dierondersteunde zorg worden regelmatig door elkaar gebruikt. Toch betekenen ze niet allemaal hetzelfde.
Wie professioneel met dieren in de zorg wil werken, heeft niet alleen een goed getrainde hond nodig. Minstens zo belangrijk zijn kennis van mens en dier, welzijn, veiligheid, ethiek en het verantwoord begeleiden van contact tussen cliënt en hond.
In dit artikel leggen we uit wat je kunt verwachten van een opleiding gericht op het werken met honden in de zorg, wat Animal Assisted Services (AAS) inhoudt en wat het verschil is tussen een therapiehond en een hulphond.
Wat is een therapiehond?
Een therapiehond is een hond die samen met een begeleider wordt ingezet binnen professionele begeleiding, zorg of behandeling. De hond kan bijvoorbeeld helpen om contact te stimuleren, mensen te activeren, ontspanning te ondersteunen of deelname aan een activiteit aantrekkelijker te maken.
Een therapiehond werkt dus niet zelfstandig. De samenwerking tussen de professional, de cliënt én de hond staat centraal.
Dat betekent ook dat een opleiding therapiehond over veel meer gaat dan alleen het trainen van een hond. De begeleider moet leren herkennen wat een cliënt nodig heeft, maar ook wat de hond aankan.
Het welzijn van beide staat altijd voorop.
Wat betekent AAS?
Binnen het vakgebied wordt steeds vaker de term Animal Assisted Services (AAS) gebruikt. AAS is een overkoepelende term voor professioneel begeleide diensten waarbij speciaal geschikte dieren worden betrokken bij therapeutische, educatieve of ondersteunende processen.
Daarbinnen kunnen verschillende vormen bestaan, waaronder:
- dierondersteunde therapie;
- dierondersteund onderwijs;
- dierondersteunde ondersteuningsprogramma’s;
- welzijnsgerichte activiteiten en bezoekprogramma’s.
Een hond kan dus op verschillende manieren onderdeel worden van zorg of begeleiding. Welke vorm passend is, hangt onder andere af van het doel van de activiteit, de opleiding van de professional en de doelgroep.
Voor iemand die zoekt op AAS is het daarom belangrijk om eerst te bepalen: wat wil ik met mijn hond gaan doen en in welke professionele rol?
Wat leer je tijdens een therapiehond opleiding?
Wie zoekt naar een therapiehond opleiding verwacht soms vooral hondentraining. In de praktijk vraagt professioneel werken met honden in de zorg om een veel bredere basis.
Belangrijke onderwerpen zijn bijvoorbeeld:
Kennis van hondengedrag en lichaamstaal
Een hond kan niet met woorden vertellen dat een situatie te druk of spannend wordt. De begeleider moet daarom kleine veranderingen in lichaamstaal en gedrag kunnen herkennen.
Wanneer bouwt een hond spanning op? Wanneer heeft hij rust nodig? En wanneer vindt een hond het contact juist prettig?
Deze observatievaardigheden zijn essentieel wanneer je een hond professioneel inzet.
Welzijn van de hond
Een geschikte zorg- of therapiehond hoeft niet alleen gehoorzaam te zijn. De hond moet zich ook daadwerkelijk prettig voelen tijdens het werk.
Dat vraagt om aandacht voor onder andere:
- rust en herstel;
- duur en intensiteit van activiteiten;
- individuele belastbaarheid;
- keuzevrijheid;
- stresssignalen;
- passende training;
- de omgeving waarin wordt gewerkt.
Een hond in de zorg is geen hulpmiddel dat onbeperkt kan worden ingezet. Het is een levende samenwerkingspartner met eigen behoeften en grenzen.
Veilig werken met cliënten
Binnen een zorgomgeving kunnen onverwachte situaties ontstaan. Denk aan cliënten die plotseling bewegen, hulpmiddelen zoals rolstoelen en rollators, harde geluiden of mensen die een hond onverwacht aanraken.
Daarom is veiligheid een belangrijk onderdeel van professioneel werken met dieren.
De begeleider moet risico’s vooraf leren inschatten en tegelijkertijd kunnen blijven kijken naar zowel de cliënt als de hond.
Doelgericht activiteiten inzetten
Alleen een hond meenemen naar een zorginstelling maakt een activiteit nog niet automatisch professioneel.
Een activiteit krijgt meerwaarde wanneer vooraf duidelijk is waarom de hond wordt ingezet.
Wil je bijvoorbeeld:
- sociaal contact stimuleren;
- iemand uitnodigen tot bewegen;
- herinneringen oproepen;
- ontspanning creëren;
- communicatie ondersteunen;
- deelname aan een activiteit stimuleren?
Door vooraf na te denken over het doel kun je ook achteraf beter beoordelen wat de activiteit heeft opgeleverd.
Kan iedere hond therapiehond worden?
Nee. Niet iedere hond wordt gelukkig van werken in een zorgomgeving.
Karakter, belastbaarheid en motivatie spelen een belangrijke rol. Een hond kan thuis ontzettend lief en sociaal zijn en toch moeite hebben met onbekende ruimtes, onverwachte aanrakingen of een grote hoeveelheid prikkels.
Geschiktheid gaat daarom niet alleen over ras of gehoorzaamheid.
Bij een hond die met mensen in de zorg gaat werken, kijk je onder andere naar stabiliteit, herstelvermogen, sociaal gedrag, samenwerking met de begeleider en het vermogen om ontspannen te blijven in verschillende situaties.
Ook tijdens de verdere ontwikkeling moet regelmatig opnieuw worden gekeken of de hond het werk nog steeds prettig vindt.
Therapiehond opleiding of hulphond opleiding: wat is het verschil?
Dit is een belangrijk onderscheid.
Mensen zoeken regelmatig op hulphond opleiden, opleiding hulphond of hulphond opleiding, terwijl ze eigenlijk willen leren hoe ze hun hond kunnen inzetten bij meerdere cliënten binnen de zorg.
Een hulphond heeft een andere functie.
Een hulphond wordt specifiek opgeleid om één persoon te ondersteunen bij het dagelijks functioneren. Denk bijvoorbeeld aan het uitvoeren van praktische taken of het ondersteunen van iemand met een bepaalde beperking.
Een therapie- of bezoekhond werkt daarentegen samen met een begeleider of professional en kan met verschillende cliënten werken.
Zoek je dus een opleiding omdat je samen met je hond wilt werken in bijvoorbeeld ouderenzorg, dementiezorg, welzijn, begeleiding of een andere zorgomgeving? Dan zoek je waarschijnlijk niet naar een traditionele hulphond opleiding, maar naar een opleiding binnen dierondersteunde services.
Kan ik mijn eigen hond opleiden tot therapiehond?
Dat kan in sommige gevallen, maar de eerste vraag zou niet moeten zijn: kan ik mijn hond dit leren?
Een betere vraag is:
Vindt mijn hond dit soort werk prettig en is hij er geschikt voor?
Training kan een hond veel vaardigheden leren. Maar training kan geen karaktereigenschappen creëren die er niet zijn.
Een hond die snel spanning ervaart bij onbekende mensen of drukke omgevingen moet niet worden gedwongen om zorgwerk te doen omdat zijn eigenaar dat graag wil.
Professioneel werken betekent daarom soms ook accepteren dat een bepaalde hond niet geschikt is voor deze vorm van werk.
En moet de begeleider ook een opleiding volgen?
Ja, juist de kennis en vaardigheden van de begeleider zijn essentieel.
Tijdens een professioneel traject leer je niet alleen over de hond, maar ook over:
- mens-diercommunicatie;
- ethiek;
- veiligheid;
- doelgroepen;
- dierondersteunde services;
- verantwoord trainen;
- kwaliteitsborging;
- het opzetten en evalueren van activiteiten.
De begeleider is uiteindelijk verantwoordelijk voor de situatie waarin hond en cliënt elkaar ontmoeten.
Daarom bestaat professioneel werken met honden in de zorg altijd uit meer dan alleen een goed getrainde hond.
Wat is het AAI register?
Wanneer je je verdiept in opleidingen op het gebied van dierondersteunde zorg, kom je waarschijnlijk ook het AAI register of AAI-Kwaliteitsregister (AKR) tegen.
Het kwaliteitsregister maakt inzichtelijk welke professionals en opleidingen voldoen aan bepaalde kwaliteitseisen binnen het vakgebied.
Dat is relevant omdat werken met dieren binnen zorg en begeleiding specialistische kennis vraagt. Het gaat niet alleen om het behalen van een certificaat, maar om verantwoord, deskundig en welzijnsgericht kunnen werken.
Bij het kiezen van een opleiding is het daarom verstandig om te kijken naar de inhoud van de opleiding, de praktijkcomponent, aandacht voor dierenwelzijn én eventuele accreditatie.
Een opleiding bij DASA Opleidingen
Bij DASA Opleidingen ligt de focus op professionals die honden op een verantwoorde manier willen inzetten binnen de zorg.
De basisopleiding combineert theoretische kennis met praktijk. Onderwerpen zoals dierondersteunde services, ethiek, welzijn, mens-diercommunicatie, training, wetgeving, inzetmogelijkheden en kwaliteitsborging maken onderdeel uit van de opleiding.
DASA heeft daarnaast specifieke expertise op het gebied van het inzetten van honden bij mensen met dementie.
Het uitgangspunt is daarbij steeds hetzelfde: een waardevolle ontmoeting ontstaat alleen wanneer er aandacht is voor zowel de mens als het dier.
Werken met dieren in de zorg vraagt om professionaliteit
De inzet van dieren in de zorg kan bijzondere momenten opleveren. Een hond kan uitnodigen tot contact, beweging, communicatie of simpelweg een warm moment van verbinding.
Maar achter zo’n ogenschijnlijk eenvoudig contactmoment hoort professionele kennis te zitten.
Welke hond past bij deze cliënt? Wat is het doel? Welke signalen geeft de hond? Wanneer stop je? Hoe bewaak je veiligheid? En hoe zorg je ervoor dat zowel mens als dier positieve ervaringen opdoet?
Juist die vragen maken het verschil tussen alleen een hond meenemen en professioneel werken binnen Animal Assisted Services.
Welke opleiding past bij mij?
Wil je met een hond werken in de zorg, dan kun je jezelf eerst deze vragen stellen:
- Met welke doelgroep wil ik werken?
- Wil ik werken aan welzijn, begeleiding, educatie of therapeutische doelen?
- Werk ik vanuit een bestaande professionele functie?
- Wil ik met mijn eigen hond werken?
- Is mijn hond geschikt voor dit werk?
- Welke kennis en kwalificaties heb ik nog nodig?
Door deze vragen eerst te beantwoorden, wordt duidelijker welk opleidingstraject bij jou past.
Meer leren over werken met honden in de zorg?
Wil jij ontdekken hoe je een hond veilig, professioneel en welzijnsgericht kunt inzetten binnen de zorg?
Bij DASA Opleidingen leer je hoe dierondersteunde services verantwoord worden toegepast, met aandacht voor zowel de cliënt als de hond.
Bekijk de Basisopleiding van DASA Opleidingen voor meer informatie over de inhoud, toelatingseisen en mogelijkheden.
Veelgestelde vragen
Wat is een therapiehond opleiding?
Een therapiehond opleiding richt zich op het verantwoord inzetten van een hond binnen begeleiding, zorg of therapie. Daarbij gaat het niet alleen om hondentraining, maar ook om kennis van welzijn, veiligheid, gedrag, doelgroepen en professionele dierondersteunde services.
Kan ik mijn eigen hond opleiden tot therapiehond?
Dat hangt af van de individuele hond. Karakter, stabiliteit, motivatie, gezondheid en belastbaarheid zijn minstens zo belangrijk als training.
Wat is het verschil tussen een hulphond opleiding en een therapiehond opleiding?
Een hulphond wordt doorgaans opgeleid om één persoon te ondersteunen in het dagelijks leven. Een therapie- of zorggerichte hond werkt samen met een begeleider of professional tijdens activiteiten met cliënten.
Wat betekent AAS?
AAS staat voor Animal Assisted Services. Het is een overkoepelende term voor professioneel begeleide diensten waarbij dieren worden betrokken bij therapeutische, educatieve of ondersteunende processen.
Wat is het AAI register?
Het AAI-Kwaliteitsregister, ook wel AKR genoemd, biedt inzicht in gekwalificeerde professionals en opleidingen binnen dierondersteunde services.
