Honden spelen een steeds grotere rol in de gezondheidszorg, het onderwijs en welzijnswerk. Ze bieden emotionele steun, stimuleren communicatie en creëren verbinding. Maar wie met honden werkt, draagt ook verantwoordelijkheid voor hun welzijn. Een hond in dienst van de mens blijft in de eerste plaats een dier, met natuurlijke behoeften, emoties en grenzen.
Wat bedoelen we met “natuurlijk gedrag”?
Natuurlijk gedrag omvat alles wat een hond van nature doet om fysiek en emotioneel in balans te blijven. Denk aan:
- Snuffelen en verkennen van de omgeving
- Zich uitrekken, schudden, kauwen
- Spelen en contact zoeken
- Zich terugtrekken en rusten
Als een hond deze gedragingen niet mag of kan uitvoeren, raakt zijn homeostase, het biologische evenwicht, verstoord. Dit kan leiden tot stress, gezondheidsproblemen en een afname in werkplezier en effectiviteit.
Waarom ontspanning zo belangrijk is:
Honden die in AAS (Animal Assisted Services) worden ingezet, komen terecht in prikkelrijke situaties: emotionele sessies, onvoorspelbare gedragingen van cliënten, en soms lange dagen. Zonder voldoende ontspanning kan dit zorgen voor:
- Opbouw van chronische stress
- Verhoogde cortisolwaarden
- Signalen van overprikkeling (hijgen, vermijden, hyperactiviteit)
- Verminderde sensitiviteit en sociale afstemming
Een ontspannen hond is veerkrachtiger, stabieler en beter in staat om contact te maken. En minstens zo belangrijk: hij voelt zich veilig.
De ethische kant van samenwerken
Samenwerken met een hond betekent méér dan taken uitvoeren — het is een relatie. Een hond moet keuzevrijheid ervaren:
- Kan hij weglopen als hij wil?
- Krijgt hij voldoende pauzes?
- Wordt zijn lichaamstaal serieus genomen?
- Is er genoeg tijd voor spelen, wandelen, snuffelen?
Echte samenwerking is gebaseerd op respect, observatie en aanpassing aan het individu.
Praktijkvoorbeeld: stress herkennen en ombuigen
Stel: Hond Max komt met zijn handler de sessie binnen, maar hij hijgt, loopt heen en weer en negeert contact. Zijn handler merkt het op en besluit de sessie buiten te houden. Daar mag Max snuffelen, in het gras rollen en uiteindelijk komt hij zelf rustig naar de cliënt toe. De sessie verloopt kalm en betekenisvol.
Max kreeg de ruimte om zijn eigen behoeften eerst te vervullen — pas daarna kon hij er écht zijn voor de ander.
Conclusie: welzijn als basis voor impact
Een hond die zijn natuurlijke gedrag mag tonen en goed kan ontspannen, is niet alleen een gelukkiger dier — hij is ook een betrouwbaarder partner in de zorg. Respect voor zijn wezen is geen randvoorwaarde, maar de basis van dierondersteunde samenwerking.
Bij DASA Opleidingen leer je hoe je dit in de praktijk brengt — met kennis, empathie en liefde voor het dier.
