Veel mensen die interesse hebben in dierondersteunde zorg stellen zichzelf dezelfde vraag: kan mijn eigen hond een therapiehond of bezoekhond worden?
Het idee om samen met je eigen hond te werken in de zorg spreekt veel mensen aan. Het lijkt bijzonder om met een dier waarmee je al een sterke band hebt, iets te kunnen betekenen voor anderen. In veel gevallen is dit inderdaad mogelijk, maar het is belangrijk om te begrijpen dat niet iedere hond automatisch geschikt is voor dit werk.
Werken in de zorg vraagt namelijk specifieke eigenschappen van zowel de hond als de begeleider.
Wat een therapiehond/bezoekhond eigenlijk doet
Een therapiehond/bezoekhond is geen hulphond die één specifieke persoon ondersteunt in het dagelijks leven. In plaats daarvan werkt de hond samen met een begeleider, bijvoorbeeld een coach, therapeut of zorgprofessional. De hond wordt ingezet tijdens sessies met cliënten en helpt daarbij om contact, motivatie of ontspanning te stimuleren.
Soms helpt de hond om spanning te verminderen, bijvoorbeeld bij mensen die moeite hebben om zich open te stellen in een gesprek. In andere situaties kan de hond cliënten motiveren om in beweging te komen of om samen een activiteit te doen.
De hond vormt daarmee een belangrijk onderdeel van de interactie tussen cliënt en begeleider.
Het karakter van de hond is doorslaggevend
Wanneer mensen denken aan een therapiehond/bezoekhond, denken ze vaak aan training. Natuurlijk is training belangrijk, maar het karakter van de hond speelt een nog grotere rol.
Een hond die in de zorg werkt, moet zich prettig voelen in contact met verschillende mensen. Hij moet bijvoorbeeld rustig kunnen blijven wanneer iemand onverwacht beweegt of wanneer er hulpmiddelen zoals een rolstoel aanwezig zijn.
Stabiliteit en voorspelbaarheid zijn daarbij belangrijke eigenschappen. Een hond die snel schrikt of spanning opbouwt in drukke situaties zal het werk waarschijnlijk niet prettig vinden.
Daarnaast moet de hond het leuk vinden om samen te werken met zijn begeleider. Een goede therapiehond/bezoekhond blijft in contact met de handler en zoekt regelmatig oogcontact of bevestiging.
De ontwikkeling van een hond kost tijd
Zelfs wanneer een hond het juiste karakter heeft, betekent dit niet dat hij meteen klaar is om in de zorg te werken. Net als mensen doorlopen honden verschillende ontwikkelingsfasen.
In de eerste levensmaanden ligt de nadruk vooral op socialisatie. De hond leert omgaan met verschillende mensen, omgevingen en prikkels. Later worden basisvaardigheden verder ontwikkeld en leert de hond steeds beter samenwerken met zijn begeleider.
Pas wanneer een hond zowel lichamelijk als mentaal volwassen is, kan hij vaak echt ingezet worden als therapiehond/bezoekhond binnen dierondersteunde interventies. Bij veel honden ligt dat moment rond de leeftijd van anderhalf tot twee jaar.
Training gericht op samenwerking
Training voor een therapiehond/bezoekhond richt zich minder op spectaculaire trucjes en meer op rust, controle en samenwerking. Honden leren bijvoorbeeld hoe ze rustig iemand kunnen begroeten of hoe ze moeten wachten totdat ze een opdracht krijgen.
Ook leren ze hoe ze kunnen samenwerken met cliënten. Denk bijvoorbeeld aan het aanraken van een target, het rustig ophalen van een voorwerp of het naast een rolstoel lopen.
Deze vaardigheden maken het mogelijk om tijdens sessies eenvoudige activiteiten te doen die cliënten activeren of motiveren.
Waarom positieve training zo belangrijk is
Binnen dierondersteunde zorg wordt vrijwel altijd gewerkt met positieve trainingsmethodes. Daarbij wordt gewenst gedrag beloond en worden honden gemotiveerd om samen te werken.
Training op basis van straf of dwang kan namelijk leiden tot stress of onzekerheid bij de hond. Voor een hond die werkt als therapiehond/bezoekhond in een zorgomgeving is dat onwenselijk. Cliënten moeten kunnen vertrouwen op een stabiele en ontspannen hond.
Door te trainen met beloning en samenwerking ontstaat een veilige en duurzame relatie tussen hond en begeleider.
De rol van de begeleider
Een therapiehond/bezoekhond werkt nooit alleen. De begeleider speelt een cruciale rol in het succes van dierondersteunde interventies. Hij of zij moet het gedrag van de hond kunnen lezen, sessies veilig begeleiden en inschatten wanneer de hond rust nodig heeft.
Daarnaast moet de begeleider kunnen afstemmen op de cliënt. Iedere cliënt heeft andere behoeften en mogelijkheden. Het is aan de begeleider om activiteiten aan te passen zodat ze aansluiten bij de situatie van dat moment.
Daarom volgen veel professionals een opleiding voordat zij hun hond inzetten in de zorg.
Samen groeien als team
Wanneer hond en begeleider goed op elkaar zijn afgestemd, ontstaat er iets bijzonders. De hond reageert op subtiele signalen van zijn begeleider en de begeleider leert op zijn beurt steeds beter de lichaamstaal van de hond begrijpen.
Dat proces stopt eigenlijk nooit. Net als bij mensen blijft training en ontwikkeling een doorlopend proces. Door samen te blijven leren, groeit het vertrouwen tussen mens en hond en wordt de samenwerking steeds sterker.
En juist die samenwerking vormt de basis van een succesvol mens-hond team dat werkt met een therapiehond/bezoekhond in de zorg.
