Dementie is een ingrijpende aandoening die niet alleen het geheugen aantast, maar ook het gedrag, de stemming en het sociale functioneren van mensen beïnvloedt. In een wereld die voor hen steeds verwarrender wordt, kunnen honden een verrassend krachtige rol spelen. Niet als vervanging van zorg, maar als waardevolle aanvulling. In dit artikel lees je waarom honden in de dementiezorg zoveel meerwaarde hebben voor cliënten, mantelzorgers én zorgprofessionals.
1. Direct contact zonder oordeel
Mensen met dementie trekken zich vaak terug in zichzelf. Ze vinden het lastig om contact te maken met anderen, of voelen zich onbegrepen. Een hond oordeelt niet, stelt geen vragen, en komt gewoon rustig naast je zitten. Dat maakt het contact laagdrempelig en veilig. Zelfs mensen die nauwelijks meer spreken, reageren vaak spontaan op een hond: een glimlach, een aai, een woordje. Dat eerste contact opent vaak ook de deur voor contact met de zorgverlener.
2. Stimulatie van communicatie en geheugen
Een hond kan herinneringen oproepen aan vroeger — aan de hond die iemand ooit had, of aan wandelingen in het bos. Dit activeert het langetermijngeheugen en stimuleert gesprekken. Ook non-verbale communicatie wordt gestimuleerd: mensen maken oogcontact, wijzen, lachen of praten tegen de hond. Dit bevordert expressie en betrokkenheid.
3. Rust en ontspanning
Het aaien van een hond verlaagt aantoonbaar het stresshormoon cortisol en verhoogt het knuffelhormoon oxytocine. Dit zorgt voor ontspanning, een lagere hartslag en een rustiger ademhaling. Voor mensen met dementie, die vaak onrustig of angstig zijn, kan dit een kalmerend effect hebben. Sommige cliënten vallen zelfs makkelijker in slaap na een sessie met een hond.
4. Activering en beweging
Een hond nodigt uit tot actie: een bal gooien, een brokje geven, een wandeling maken. Zelfs mensen die normaal weinig initiatief tonen, komen in beweging. Dit bevordert niet alleen de fysieke gezondheid, maar ook het gevoel van eigenwaarde: “Ik kan nog iets betekenen.”
5. Versterking van sociale interactie
Een hond is een sociale katalysator. Als er een hond binnenkomt, ontstaat er vaak spontaan interactie tussen bewoners, familieleden en zorgverleners. De hond wordt een gedeeld aandachtspunt, een gespreksonderwerp, een bron van plezier. Dit versterkt het groepsgevoel en vermindert gevoelens van eenzaamheid.
6. Professionele inzet: meer dan alleen “gezellig”
De inzet van honden in de dementiezorg is geen vrijblijvende activiteit. Steeds meer organisaties werken met speciaal opgeleide honden en begeleiders. Deze honden zijn getraind om rustig te blijven bij onverwachte aanrakingen, geluiden of bewegingen. Ze worden bewust ingezet bij doelen zoals het verminderen van agitatie, het stimuleren van ADL-activiteiten of het verbeteren van stemming.
Conclusie
De meerwaarde van honden in de dementiezorg is veelzijdig: ze brengen rust, activeren, verbinden en raken mensen op een diep niveau. In een zorglandschap waarin beleving en welzijn steeds centraler staan, zijn honden geen luxe, maar een waardevolle aanvulling op persoonsgerichte zorg.
